Χρηματοδοτικά Εργαλεία

Το LIFE είναι το χρηματοδοτικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα. Διαθέτει ειδικό υποπρόγραμμα για τον μετριασμό και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και υποστηρίζει την εφαρμογή, επίδειξη και κλιμάκωση αποτελεσματικών λύσεων.

Τι περιλαμβάνει:
Έργα φύσης και βιοποικιλότητας, κυκλικής οικονομίας, κλιματικής προσαρμογής και ενίσχυσης ικανοτήτων, συμπεριλαμβανομένων δράσεων σε παράκτιες περιοχές, υδάτινα οικοσυστήματα και συναφείς κινδύνους για την υγεία όταν προβλέπονται από την πρόσκληση.

Οι παρεμβάσεις στοχεύουν:
• Μείωση τρωτότητας από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
• Ενίσχυση ανθεκτικότητας οικοσυστημάτων και κοινοτήτων.
• Εφαρμογή ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής.

Μέτρα Προσαρμογής στους σκοπούς:
• Πιλοτικές και επιδεικτικές λύσεις προσαρμογής.
• Οικοσυστημικές παρεμβάσεις και μέτρα προστασίας ακτών.
• Σχεδιασμός, εφαρμογή και παρακολούθηση στρατηγικών προσαρμογής.

Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026–2030 αποτελεί το πλαίσιο εθνικά χρηματοδοτούμενων δημόσιων επενδύσεων. Μεταξύ των αναπτυξιακών του πυλώνων περιλαμβάνονται η πολιτική προστασία και αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, η πράσινη ανάπτυξη και οι υποδομές, με υλοποίηση μέσω τομεακών, περιφερειακών και ειδικών προγραμμάτων.

Τι περιλαμβάνει:
Εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις, ανάλογα με τις προτεραιότητες των ειδικότερων προγραμμάτων και των επιμέρους προσκλήσεων· όχι ενιαία απευθείας πρόσκληση προς όλους τους φορείς.

Οι παρεμβάσεις στοχεύουν:
• Αναβάθμιση ανθεκτικότητας δημόσιων υποδομών.
• Πρόληψη, αντιμετώπιση και αποκατάσταση επιπτώσεων φυσικών καταστροφών.
• Ενίσχυση δημόσιων υπηρεσιών και περιβαλλοντικής προστασίας.

Μέτρα Προσαρμογής στους σκοπούς:
• Σχέδια και παρεμβάσεις πολιτικής προστασίας.
• Υποδομές με πρόβλεψη κλιματικών κινδύνων.
• Αντιμετώπιση συνεπειών ακραίων φυσικών φαινομένων.

Το EU4Health είναι το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την υγεία την περίοδο 2021–2027. Ενισχύει την πρόληψη ασθενειών, την ετοιμότητα έναντι διασυνοριακών απειλών και την ανθεκτικότητα των συστημάτων υγείας. Η σύνδεσή του με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή είναι κυρίως διατομεακή και πρέπει να τεκμηριώνεται από τους στόχους κάθε πρόσκλησης.

Τι περιλαμβάνει:
Επιχορηγήσεις, κοινές δράσεις και συμβάσεις προμηθειών για δημόσια υγεία, πρόληψη, ετοιμότητα, υγειονομικά δεδομένα και υποστήριξη συστημάτων υγείας, σύμφωνα με τα ετήσια προγράμματα εργασίας.

Οι παρεμβάσεις στοχεύουν:
• Ανθεκτικότητα και ετοιμότητα των συστημάτων δημόσιας υγείας.
• Πρόληψη και αντιμετώπιση υγειονομικών απειλών.
• Καλύτερη συνεργασία μεταξύ κρατών και υγειονομικών φορέων.

Μέτρα Προσαρμογής στους σκοπούς:
• Εργαλεία ετοιμότητας για κινδύνους δημόσιας υγείας, όταν οι όροι της πρόσκλησης καλύπτουν συναφείς κλιματικούς κινδύνους.
• Ενίσχυση επιδημιολογικής επιτήρησης και διαχείρισης κρίσεων, όπου επιλέξιμη.

Το Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» (ΠΕΚΑ) του ΕΣΠΑ 2021–2027 στηρίζει την περιβαλλοντική προστασία και την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων παρεμβάσεων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και πρόληψης κλιματικών και φυσικών κινδύνων.

Τι περιλαμβάνει:
Ενδεικτικά, έργα πρόληψης και διαχείρισης κινδύνων πλημμύρας, αντιμετώπισης διάβρωσης, προστασίας και αποκατάστασης φυσικών πόρων και λύσεις βασισμένες στη φύση, σύμφωνα με τις εγκεκριμένες προτεραιότητες και τις επιμέρους προσκλήσεις.

Οι παρεμβάσεις στοχεύουν:
• Στη μείωση της έκθεσης πληθυσμού και υποδομών σε κλιματικούς κινδύνους.
• Στην προστασία των υδάτινων και φυσικών οικοσυστημάτων.
• Στην ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας υποδομών και περιοχών.

Μέτρα Προσαρμογής στους σκοπούς:
• Αντιπλημμυρική προστασία.
• Πρόληψη και διαχείριση φυσικών και κλιματικών κινδύνων.
• Πράσινες και γαλάζιες υποδομές.
• Παρεμβάσεις περιορισμού διάβρωσης, όπου είναι επιλέξιμες.

Το Interreg IPA ADRION 2021–2027 χρηματοδοτεί διακρατικές συνεργασίες στην περιοχή Αδριατικής–Ιονίου για καινοτομία, κλιματική ανθεκτικότητα, προστασία περιβάλλοντος, κυκλική οικονομία και βιώσιμη κινητικότητα. Πρόκειται για το πρόγραμμα της τρέχουσας περιόδου, διάδοχο του προηγούμενου ADRION.

Τι περιλαμβάνει:
Κοινά έργα πολλών χωρών, πιλοτικές εφαρμογές και εργαλεία για την πρόληψη φυσικών κινδύνων, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη διατήρηση φυσικών οικοσυστημάτων.

Οι παρεμβάσεις στοχεύουν:
• Ενίσχυση κλιματικής ανθεκτικότητας στην Αδριατική–Ιόνιο.
• Πρόληψη και διαχείριση φυσικών κινδύνων.
• Περιβαλλοντική προστασία και κοινή διακρατική διακυβέρνηση.

Μέτρα Προσαρμογής στους σκοπούς:
• Λύσεις για κλιματικούς κινδύνους με οικοσυστημική προσέγγιση.
• Προστασία παράκτιων και θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
• Διακρατική συνεργασία για πρόληψη καταστροφών.

Τα 13 Περιφερειακά Προγράμματα (ΠεΠ) του ΕΣΠΑ 2021–2027 καλύπτουν τις αντίστοιχες Περιφέρειες της χώρας και χρηματοδοτούν έργα περιφερειακής εμβέλειας, με βάση τις εγκεκριμένες προτεραιότητες κάθε προγράμματος. Μπορούν να στηρίξουν συγκεκριμένες δράσεις προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, ανάλογα με τους στόχους και τις προσκλήσεις τους.

Τι περιλαμβάνει:
Επιμέρους επενδυτικές και άλλες δράσεις μέσω διακριτών προσκλήσεων των Περιφερειακών Προγραμμάτων για περιβαλλοντική προστασία, υποδομές, κοινωνικές υπηρεσίες, υγεία και περιφερειακή ανάπτυξη, όπου αυτές προβλέπονται.

Οι παρεμβάσεις στοχεύουν:
• Στη μείωση της έκθεσης των περιφερειών σε φυσικούς και κλιματικούς κινδύνους.
• Στη βελτίωση της ανθεκτικότητας υποδομών και βασικών υπηρεσιών.
• Στην προστασία πληθυσμού, φυσικών πόρων και οικοσυστημάτων.

Μέτρα Προσαρμογής στους σκοπούς:
• Αντιπλημμυρική προστασία και πρόληψη φυσικών κινδύνων, όπου προβλέπονται.
• Διαχείριση υδάτινων πόρων και παράκτιων περιοχών.
• Αστικές παρεμβάσεις μείωσης της θερμικής επιβάρυνσης.
• Ανθεκτικές δημόσιες και υγειονομικές υποδομές, εφόσον περιλαμβάνονται στις αντίστοιχες προσκλήσεις.

Οι δικαιούχοι, οι επιλέξιμες περιοχές και οι χρηματοδοτούμενες δραστηριότητες καθορίζονται αποκλειστικά στις επιμέρους προσκλήσεις κάθε Περιφερειακού Προγράμματος.

Το Interreg είναι το ευρωπαϊκό πλαίσιο χρηματοδότησης διασυνοριακών, διακρατικών και διαπεριφερειακών συνεργασιών. Στηρίζει κοινές λύσεις σε προκλήσεις που αφορούν περισσότερες από μία χώρες, μεταξύ των οποίων περιβαλλοντικούς κινδύνους, κλιματική ανθεκτικότητα και δημόσια υγεία όπου το προβλέπουν οι ειδικές προτεραιότητες.

Τι περιλαμβάνει:
Ξεχωριστά προγράμματα συνεργασίας με συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές και προτεραιότητες, που εκδίδουν δικές τους προσκλήσεις (π.χ. Euro-MED, IPA ADRION, διασυνοριακά Ελλάδα–γειτονικές χώρες).

Οι παρεμβάσεις στοχεύουν:
• Διακρατική συνεργασία και ανταλλαγή τεχνογνωσίας.
• Κοινή διαχείριση περιβαλλοντικών και κλιματικών κινδύνων.
• Ενίσχυση συντονισμού δημόσιων φορέων και ερευνητικών οργανισμών.

Μέτρα Προσαρμογής στους σκοπούς:
• Κοινά σχέδια κλιματικής ανθεκτικότητας.
• Διασυνοριακά συστήματα πρόληψης κινδύνων.
• Διακρατική συνεργασία δημόσιας υγείας, όταν προβλέπεται.

Το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» χρηματοδότησε επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την πράσινη μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την οικονομική και κοινωνική ανθεκτικότητα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF).

Τι περιλαμβάνει:
Το σχέδιο περιλαμβάνει ενταγμένες επενδύσεις, μεταρρυθμίσεις, επιχορηγήσεις και δανειακές παρεμβάσεις. Η καταληκτική ημερομηνία ολοκλήρωσης των οροσήμων και στόχων ήταν η 31η Αυγούστου 2026. Τα τελικά αιτήματα πληρωμής υποβλήθηκαν έως 30 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ οι καταβολές από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ολοκληρώνονται το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Οι παρεμβάσεις στοχεύουν:
• Στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.
• Στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας.
• Στην αναβάθμιση υποδομών και υπηρεσιών μέσω εγκεκριμένων επενδύσεων.

Μέτρα Προσαρμογής στους σκοπούς:
• Ανθεκτικές υποδομές, όπου περιλαμβάνονται σε ήδη εγκεκριμένες επενδύσεις.
• Παρεμβάσεις προστασίας φυσικών πόρων και διαχείρισης υδάτων, όπου προβλέφθηκαν.
• Ενίσχυση της ανθεκτικότητας υπηρεσιών μέσω συγκεκριμένων ενταγμένων έργων.

Δικαιούχοι εγκεκριμένων δράσεων και ειδικών χρηματοδοτικών εργαλείων· διαφοροποιούνται ανά έργο/καθεστώς

Το Interreg Euro-MED στηρίζει διακρατικές συνεργασίες σε περιοχές της Μεσογείου για πράσινη μετάβαση, ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, προστασία φυσικής κληρονομιάς και βιώσιμη ανάπτυξη. Η Ελλάδα συμμετέχει στο πρόγραμμα.

Τι περιλαμβάνει:
Έργα συνεργασίας, μελέτες, πιλοτικές εφαρμογές, μεταφορά αποτελεσμάτων και δράσεις διακυβέρνησης μεταξύ δημόσιων, ερευνητικών, επιχειρηματικών και κοινωνικών φορέων.

Οι παρεμβάσεις στοχεύουν:
• Ενίσχυση ανθεκτικότητας της Μεσογείου στην κλιματική αλλαγή.
• Προστασία φυσικών και παράκτιων οικοσυστημάτων.
• Διάχυση και εφαρμογή βιώσιμων λύσεων μεταξύ χωρών.

Μέτρα Προσαρμογής στους σκοπούς:
• Διακρατικές λύσεις για διαχείριση κλιματικών και παράκτιων κινδύνων.
• Πιλοτικές εφαρμογές προστασίας θαλάσσιων/παράκτιων οικοσυστημάτων.
• Διακυβέρνηση για την προσαρμογή.