Βιβλιοθήκη

Μελέτη Περίπτωσης: Ζαγόρι

Η παρούσα έκθεση αποτελεί την τρίτη εκ των πέντε (5) εκθέσεων του παραδοτέου C4.D4 της υπό-δράσης C4.2 «Ανάπτυξη πιλοτικών αξιολογήσεων και κατευθυντήριων γραμμών για την προσαρμογή της πολιτιστικής κληρονομιάς». Η υπό-δράση C4.2 αποτελεί τμήμα της δράσης C4 του έργου «LIFE-IP AdaptInGR – Boosting the implementation of adaptation policy across Greece».
Στο παρόν κείμενο εξετάζεται η κατηγορία πολιτιστικής κληρονομιάς των παραδοσιακών οικισμών και συγκεκριμένα μελέτη περίπτωσης αποτελούν τρεις παραδοσιακοί οικισμοί του Ζαγορίου και συγκεκριμένα το Τσεπέλοβο, το Πάπιγκο και το Δίλοφο και η ευρύτερη τους περιοχή. Η επιλογή της μελέτης περίπτωσης έγινε ακολουθώντας τα κριτήρια της γεωγραφικής θέσης, του μνημειακού χαρακτήρα, της σημασίας, καθώς και της τρωτότητας. Πρόκειται για αντιπροσωπευτικά παραδείγματα παραδοσιακών οικισμών της Ελλάδας, οι οποίοι διακρίνονται αφενός για την υψηλή πολιτιστική τους αξία ως μεμονωμένοι οικισμοί και ως σύνολο οικισμών, αφετέρου για την εξέχουσα φυσική αξία του ευρύτερου περιβάλλοντος, στο οποίο εντάσσονται. Σημειώνεται ότι τα χωριά του Ζαγορίου βρίσκονται εντός του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο χερσαίο εθνικό πάρκο της Ελλάδας. Στόχος της έκθεσης είναι η εκτίμηση των βασικότερων κινδύνων που αναμένεται να αντιμετωπίσουν οι τρεις επιλεχθέντες οικισμοί, η εκτίμηση της τρωτότητας τους στους κινδύνους αυτούς και η ανάπτυξη μίας ολοκληρωμένης στρατηγικής προσαρμογής με προτεινόμενα μέτρα και δράσεις.

Για τον παραπάνω σκοπό πραγματοποιήθηκε η ακόλουθη διαδικασία:

• Αναλύθηκαν κλιματικά δεδομένα/δείκτες, τα οποία παρήχθησαν από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και αναδείχθηκαν οι βασικότερες μεταβολές που αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά τους τρεις οικισμούς και το ευρύτερο περιβάλλον τους.
• Αναγνωρίσθηκαν τα επιμέρους χαρακτηριστικά και η υφιστάμενη κατάσταση των τριών οικισμών και του ευρύτερου περιβάλλοντος, με στόχο την εκτίμηση, συνδυαστικά με τις αναμενόμενες κλιματικές μεταβολές, των βασικότερων κινδύνων που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν.
• Εξετάστηκε η συνολική τρωτότητα των τριών οικισμών και του ευρύτερου περιβάλλοντος στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η τρωτότητα μελετήθηκε ακολουθώντας την προσέγγιση που θέτει η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC), με βάση την τρίτη αξιολογητική έκθεση.
• Με βάση τα αποτελέσματα από την αξιολόγηση της τρωτότητας, αναπτύχθηκε μία ολοκληρωμένη στρατηγική για την προσαρμογή των τριών οικισμών και του ευρύτερου περιβάλλοντος, με μέτρα και δράσεις. Στόχος, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εν λόγω οικισμών είτε μέσω βελτίωσης / ενίσχυσης υποδομών, είτε μέσω ενίσχυσης του θεσμικού πλαισίου, η διαχείριση και η έγκαιρη αντιμετώπιση των κινδύνων, η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση κοινού και επαγγελματιών και η συνεχής παρακολούθηση των επιπτώσεων και αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του στρατηγικού σχεδίου προσαρμογής.