Βιβλιοθήκη

Μελέτη Περίπτωσης: Ο Βυζαντινός ναός Πόρτα-Παναγιά, Τρίκαλα

Η παρούσα έκθεση αποτελεί την πέμπτη εκ των πέντε (5) εκθέσεων του παραδοτέου C4.D4 της υπό-δράσης C4.2 «Ανάπτυξη πιλοτικών αξιολογήσεων και κατευθυντήριων γραμμών για την προσαρμογή της πολιτιστικής κληρονομιάς». Η υπό-δράση C4.2 αποτελεί τμήμα της δράσης C4 του έργου «LIFE-IP AdaptInGR – Boosting the implementation of adaptation policy across Greece».
Στο παρόν κείμενο εξετάζεται η κατηγορία πολιτιστικής κληρονομιάς του βυζαντινού ναού Πόρτα-Παναγιά. Η επιλογή της μελέτης περίπτωσης έγινε ακολουθώντας τα κριτήρια της γεωγραφικής θέσης, του μνημειακού χαρακτήρα, της σημασίας, καθώς και της τρωτότητας. Πρόκειται για ένα από τα σπουδαιότερα βυζαντινά μνημεία της Ελλάδας, η σημασία του οποίου, γίνεται ακόμη μεγαλύτερη καθώς βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τα σημαντικά τουριστικά κέντρα των Μετεώρων και της Κεντρικής Πίνδου, αλλά και λόγω του εξαιρετικού φυσικού κάλλους του άμεσου περιβάλλοντός του, το οποίο διατηρείται αδιατάρακτο. Παράλληλα παρουσιάζει τεράστιο ενιαφέρον η θέση του ναού στις όχθες του Πορταϊκού ποταμού, παραπόταμου του Πηνειού ποταμού, γεγονός το οποίο αποτέλεσε κρίσιμη παράμετρο για την επιλογή του ως μνημείο προς διερεύνηση της τρωτότητάς του στην κλιματική αλλαγή. Στόχος της έκθεσης είναι η τεκμηρίωση των βασικότερων κινδύνων που αναμένεται να αντιμετωπίσει ο βυζαντινός ναός Πόρτα – Παναγιά, η εκτίμηση της τρωτότητας του στους κινδύνους αυτούς και η ανάπτυξη μίας ολοκληρωμένης στρατηγικής προσαρμογής με προτεινόμενα μέτρα και δράσεις.

Για τον παραπάνω σκοπό πραγματοποιήθηκε η ακόλουθη διαδικασία:

• Αναλύθηκαν κλιματικά δεδομένα/δείκτες, τα οποία παρήχθησαν από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και αναδείχθηκαν οι βασικότερες μεταβολές που αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά τον βυζαντινό ναό Πόρτα-Παναγιά.
• Αναγνωρίσθηκαν τα επιμέρους χαρακτηριστικά και η υφιστάμενη κατάσταση του ναού, με στόχο την εκτίμηση, συνδυαστικά με τις αναμενόμενες κλιματικές μεταβολές, των βασικότερων κινδύνων που θα κληθεί να αντιμετωπίσει.
• Εξετάστηκε η συνολική τρωτότητα του ναού τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η τρωτότητα μελετήθηκε ακολουθώντας την προσέγγιση που θέτει η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC), με βάση την τρίτη αξιολογητική έκθεση.
• Με βάση τα αποτελέσματα από την αξιολόγηση της τρωτότητας, αναπτύχθηκε μία ολοκληρωμένη στρατηγική για την προσαρμογή του βυζαντινού ναού Πόρτα-Παναγιά, με μέτρα και δράσεις. Στόχος, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του μέσω της προστασίας του μνημείου, των υλικών, της δομής του και των ιδιαίτερων αρχιτεκτονικών του χαρακτηριστικών, της βελτίωσης/ενίσχυσης της ασφάλειας και της λειτουργικότητας των εγκαταστάσεων υποδομής, της ενίσχυσης του θεσμικού πλαισίου, της έγκαιρης αντιμετώπισης των κινδύνων, της ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης κοινού και επαγγελματιών, καθώς και της συνεχούς παρακολούθησης των επιπτώσεων και της αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας του στρατηγικού σχεδίου προσαρμογής.